Anahtar noktaları:
- Transkripsiyon, gen ifadesinin ilk adımıdır. Bir RNA molekülü yapmak için bir genin DNA dizisinin kopyalanmasını içerir.
- Transkripsiyon, bir RNA ipliği oluşturmak için nükleotitleri birbirine bağlayan (şablon olarak bir DNA ipliği kullanarak) RNA polimerazlar adı verilen enzimler tarafından gerçekleştirilir.
- Transkripsiyonun üç aşaması vardır: başlatma, uzatma ve sonlandırma.
- Transkripsiyon, genomunuzdaki her gen için ayrı ayrı kontrol edilir.
Giriş:
Hiç bir şeyi yazıya dökmek zorunda kaldınız mı? Belki birisi sesli postanıza bir mesaj bıraktı ve bunu bir kağıda yazmak zorunda kaldınız. Ya da belki sınıfta notlar aldınız, sonra gözden geçirmenize yardımcı olmak için onları düzgün bir şekilde yeniden yazdınız.
Bu örneklerin gösterdiği gibi, transkripsiyon bilgilerin yeniden yazıldığı bir süreçtir. Transkripsiyon, günlük hayatımızda yaptığımız bir şeydir ve aynı zamanda hücrelerimizin daha özelleşmiş ve dar tanımlanmış bir şekilde yapması gereken bir şeydir. Biyolojide, transkripsiyon, benzer RNA alfabesindeki bir genin DNA dizisini kopyalama işlemidir.
Transkripsiyon, bir genin bilgisinin bir protein gibi fonksiyonel bir ürünü oluşturmak için kullanıldığı gen ifadesinin ilk adımıdır. Transkripsiyonun amacı, bir genin DNA dizisinin bir RNA kopyasını yapmaktır. Bir protein kodlayan gen için, RNA kopyası veya transkript, bir polipeptit (protein veya protein alt birimi) oluşturmak için gereken bilgileri taşır. Ökaryotik transkriptlerin, proteinlere dönüştürülmeden önce bazı işlem adımlarından geçmesi gerekir.
RNA polimeraz:
Transkripsiyonda yer alan ana enzim, tamamlayıcı bir RNA ipliğini sentezlemek için tek iplikli bir DNA şablonu kullanan RNA polimerazdır. Spesifik olarak, RNA polimeraz, her yeni nükleotidi, sarmalın 3 ‘ucuna ekleyerek, 5’ ila 3 ‘yönünde bir RNA zinciri oluşturur.
Transkripsiyon aşamaları:
- Başlatma. RNA polimeraz, bir genin başlangıcına yakın bulunan, promotör adı verilen bir DNA dizisine bağlanır. Her genin (veya bakteride birlikte kopyalanan genler grubunun) kendi promotörü vardır. RNA polimeraz bağlandıktan sonra DNA ipliklerini ayırarak, transkripsiyon için gereken tek iplikli şablonu sağlar.
- Uzama. Bir DNA ipliği, şablon ipliği, RNA polimeraz için bir şablon görevi görür. Bu şablonu her seferinde bir baz “okurken” polimeraz, tamamlayıcı nükleotidlerden bir RNA molekülü oluşturur ve 5 ‘den 3’ e büyüyen bir zincir oluşturur. RNA transkripti, DNA’nın şablon olmayan (kodlayan) zinciriyle aynı bilgiyi taşır, ancak timin (T) yerine baz urasil (U) içerir.
- Sonlandırma. Sonlandırıcılar olarak adlandırılan diziler, RNA transkriptinin tamamlandığını gösterir. Transkripsiyon yapıldıktan sonra, transkriptin RNA polimerazdan salınmasına neden olurlar. RNA’da bir firkete oluşumunu içeren bir sonlandırma mekanizması örneği aşağıda gösterilmiştir.
Kaynak: https://www.khanacademy.org/
Turhan Can Kargın 