60 ülkenin temsilcileri, yapay zeka (YZ) kullanımının sorumlu bir şekilde geliştirilmesini, kullanımını ve yayılmasını teşvik etmek için bir kararnameyi onayladılar. Çin ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkeler de dahil olmak üzere anlaşmaya taraf olan ülkeler arasında Rusya bulunmuyor. Bu kararname, Güney Kore ve Hollanda hükümetleri tarafından düzenlenen İlk Sorumlu Yapay Zeka Zirvesi’nden çıktı. Kararname, YZ’nin askeri amaçlar için nasıl kullanılabileceğini, küresel siyaseti nasıl değiştirebileceğini ve hükümetlerin yaklaşımı gerektiğini anlatıyor. Kararname sona ererken, hükümetlerin, özel şirketlerin, akademik kurumların ve sivil toplum kuruluşlarının askeri YZ’nin sorumlu kullanımı için rehberlik ilkeleri üzerinde işbirliği yapmalarını istiyor.
Kararname ile birlikte ülkeler, aşağıdaki konularda anlaştılar:
- Veriler, ulusal ve uluslararası hukuka uygun olarak kullanılmalıdır. YZ sistemi tasarımcıları, verileri korumak ve yönetmek için mekanizmalar oluşturmalıdır.
- İnsanlar askeri YZ sistemlerinin denetiminde olmalıdır. Tüm insan kullanıcılar, sistemlerini, kullandıkları verileri ve potansiyel sonuçlarını bilmeli ve anlamalıdır.
- Hükümetler, akademi, özel şirketler, düşünce kuruluşları ve sivil toplum kuruluşları sorumlu askeri YZ kullanımlarını teşvik etmek ve çerçeveler ve politikalar geliştirmek için birlikte çalışmalıdır.
- Hükümetler, bilgi alışverişinde bulunmalı ve normlar ve en iyi uygulamaları aktif olarak tartışmalıdır.
Ayrıca, ABD 12 maddelik bir kararname yayınladı ve Çin de hükümetlerin askeri YZ için etik ilkeler geliştirmesini istedi.
Ancak, öncelikle belirtmek gerekir ki, otonom silahlar üzerinde anlaşmaya varmak, sadece bir başlangıçtır. Bazı uzmanlar, söz konusu anlaşmanın yetersiz olduğunu ve silahsızlanma çağrısı yapmadığını belirtmektedirler. Bununla birlikte, otonom silahların savaşta kullanımı ciddi sonuçlar doğurabilir ve tamamen ortadan kaldırılması gerektiği düşünülmektedir.
Örneğin, tamamen otonom insansız hava araçları (İHA’lar) Libya’nın 2020 yılındaki iç savaşında kullanılmıştır ve benzer yeteneklere sahip İHA’ların Rusya-Ukrayna savaşında da kullanıldığı rapor edilmiştir. Bu tür uygulamalar, tam otonomi savaşın normal bir parçasıymış gibi görünmesine ve onları sınırlayacak kuralların belirlenmesinin aciliyetini arttırmaktadır.
Öte yandan, savaşta kullanılan AI’nin kullanımı sadece silahlarla sınırlı değildir. AI ayrıca, iletişim, tıbbi bakım ve lojistik gibi askeri faaliyetlerin diğer alanlarında da kullanılabilmektedir. Bu nedenle, AI’nin bu alanlarda kullanımını teşvik etmek ve yönlendirmek, barışçıl amaçlar için potansiyelini kullanmak için önemlidir.
Sonuç olarak, 60 ülkenin bu anlaşmayı desteklemesi, AI’nin askeri kullanımına ilişkin sorumlulukları vurgulamaktadır. Ancak, daha fazla adım atılması gerekmektedir. AI teknolojilerinin askeri kullanımı sadece bir ülkenin veya birkaç ülkenin değil, tüm dünya için önemli bir konudur ve tüm ülkelerin bu konuda ortak bir anlayış geliştirmesi gerekmektedir.
Turhan Can Kargın 